Tryton
Tryton to interwał sześciu półtonów, czyli trzech całych tonów, który dzieli oktawę dokładnie na pół, a zapisuje się go jako kwartę zwiększoną albo kwintę zmniejszoną.
Jak wygląda tryton na konkretnych dźwiękach?
Od C sześć półtonów w górę to klawisz między F a G. Zapisany jako Fis daje kwartę zwiększoną (C–Fis). Zapisany jako Ges daje kwintę zmniejszoną (C–Ges). Ten sam klawisz, to samo brzmienie, dwie nazwy.
W C-dur jest dokładnie jeden tryton: F i H, czwarty i siódmy stopień. F w górę do H to kwarta zwiększona; H w górę do F to kwinta zmniejszona. Te dwa dźwięki spotykają się w dominancie septymowej G7 (G–H–D–F).
Jak brzmi tryton?
Napięcie bez rozwiązania, jakiego nie ma żaden inny interwał. Leży półton nad kwartą czystą i półton pod kwintą czystą, a nie brzmi jak żadna z nich.
W G7 tryton rozwiązuje się na zewnątrz: H wznosi się o półton do C, a F opada o półton do E, co daje akord C-dur. Ten podwójny ruch o półton to w dużej mierze powód, dla którego dominanta septymowa tak mocno ciąży do toniki.
Znany przykład melodyczny: piosenka „Maria” z West Side Story zaczyna się od wznoszącego trytonu na pierwszych dwóch sylabach imienia.
Ponieważ to dokładnie połowa oktawy, tryton jest jedynym interwałem, który w przewrocie pozostaje taki sam. Odwróć C–Fis na Fis–C, a wciąż ma sześć półtonów.
Czy tryton był zakazany jako „diabeł w muzyce”?
Łacińskie przezwisko diabolus in musica jest prawdziwe. Popularna opowieść, że średniowieczny Kościół zakazał tego interwału, nie ma oparcia w źródłach. Teoria średniowiecza i renesansu traktowała tryton jako dysonans, którego w melodii należy unikać albo używać go ostrożnie — to reguła stylu, a nie zakaz. Harmonia tonalna uczyniła go potem centralnym: zawiera go każdy akord dominanty septymowej.
Spróbuj: Rodzaj interwału odtwarza tercję wielką, kwartę czystą, tryton i kwintę czystą i prosi, byś odróżnił je na słuch.