Jak ze słuchu rozpoznać akordy piosenki
Aby ze słuchu rozpoznać akordy piosenki, najpierw znajdź tonację: dźwięk, do którego muzyka wraca jak do domu. Potem przy każdej zmianie akordu nuć najniższy dźwięk i znajdź go na instrumencie, bo w większości muzyki popularnej bas gra prymę akordu. O tym, czy akord jest durowy, czy molowy, rozstrzygaj po jego tercji. I sprawdzaj każde przypuszczenie z siedmioma akordami, które zawiera tonacja — cztery z nich, I, IV, V i vi, same niosą sporą część muzyki popularnej.
Działa to na każdym instrumencie, a najtrudniejsze kroki wykonujesz głosem.
Krok 1: znajdź tonację, znajdując dom
Tonacja ma dźwięk będący domem, tonikę, oraz akord będący domem. Ostatni akord piosenki albo refrenu bardzo często jest właśnie tym akordem. Zanuć dźwięk, który brzmi jak koniec zdania, a potem graj dźwięki, aż któryś się z nim zgodzi. Od tego dźwięku tonacja bierze nazwę; o tym, czy jest durowa, czy molowa, rozstrzyga akord-dom, jak w kroku 3.
Krok 2: idź za basem, bo zwykle gra prymę
Nie próbuj usłyszeć wszystkich dźwięków akordu naraz; zacznij od najniższego. W większości muzyki popularnej bas gra prymę każdego akordu, czyli dźwięk, od którego akord bierze nazwę. Nuć linię basu, zmiana po zmianie, i znajdź każdy dźwięk. Jeśli piosenka jest w C-dur, a bas idzie C, G, A, F, masz już cztery prymy.
Jeśli dźwięk basu jest za niski, żeby go zaśpiewać, nuć go o oktawę wyżej: nazwa jest ta sama.
Jak usłyszeć, że akord się zmienia?
Znów posłuchaj basu: gdy harmonia się przesuwa, bas prawie zawsze rusza razem z nią, więc nowy dźwięk w basie to najwyraźniejszy znak nowego akordu. Zmiany zwykle wypadają też na pierwszą miarę taktu, więc liczenie miar podpowiada, gdzie słuchać.
Krok 3: o durze lub mollu rozstrzyga jeden dźwięk
Akord durowy i molowy na tej samej prymie mają wspólne dwa z trzech dźwięków. Różni je tylko tercja: cztery półtony nad prymą brzmią jasno, trzy — ciemniej. Gdy masz już prymę, zagraj na niej oba akordy na tle nagrania. Jeden z nich będzie zgrzytał.
Skrót: tonacja ma tylko siedem akordów
Zbuduj akord na każdym dźwięku gamy durowej, używając wyłącznie dźwięków tej gamy, a wyjdzie siedem akordów, których rodzaje układają się w kolejności takiej samej w każdej tonacji durowej: durowy, molowy, molowy, durowy, durowy, molowy, zmniejszony. Ten zbiór to pole harmoniczne tonacji. W C-dur:
| Stopień | Akord |
|---|---|
| I | C |
| ii | Dm |
| iii | Em |
| IV | F |
| V | G |
| vi | Am |
| vii° | H zmniejszony |
Gdy znasz tonację, dźwięk basu przewiduje więc rodzaj akordu. W C-dur bas na D to bardzo prawdopodobnie d-moll, a bas na F — bardzo prawdopodobnie F-dur. Słuchanie tercji staje się sprawdzianem, a nie poszukiwaniem.
Tonacja molowa używa akordów swojej równoległej tonacji durowej: a-moll ma akordy C-dur, z Am jako domem. Typowym wyjątkiem jest akord piątego stopnia, często E-dur zamiast e-moll, bo wersja durowa mocniej prowadzi do domu.
I, IV, V i vi pokrywają sporą część muzyki popularnej
Zanim sięgniesz po coś egzotycznego, spróbuj I, IV, V i vi danej tonacji. Kilka zbudowanych z nich schematów wraca bez przerwy:
- I–V–vi–IV. Od niej zaczyna się zwrotka „Let It Be” (C, G, Am, F), a „With or Without You” i „No Woman, No Cry” są na niej zbudowane.
- I–vi–IV–V. Progresja „Stand by Me”.
- Dwunastotaktowy blues. I, IV i V w dwunastu taktach, w standardowej kolejności — forma „Johnny B. Goode”.
- ii–V–I. Subdominanta, dominanta, dom: podstawowy ruch standardów jazzowych.
Jeśli twoja linia basu zgadza się z prymami któregoś z tych schematów, prawdopodobnie masz całą progresję.
Gdy bas nie gra prymy: przewroty
Czasem bas podsuwa akord, który nie pasuje. Zwykle powodem jest przewrót: ten sam akord z tercją lub kwintą w basie zamiast prymy, zapisywany z ukośnikiem. G/H to akord G-dur z dźwiękiem H w basie.
Przewroty pojawiają się tam, gdzie bas idzie krokami. Bas C, H, A w C-dur rzadko oznacza C, H zmniejszony, a-moll. Znacznie częściej to C, G/H, Am: akord G przewrócony tak, żeby bas mógł płynnie zejść krokiem w dół. W muzyce popularnej bas na siódmym stopniu to dużo częściej V z tercją w basie niż akord zmniejszony.
Test: zignoruj bas i posłuchaj akordu nad nim. Jeśli górne dźwięki tworzą akord z tonacji, a bas jest jednym z jego dźwięków, to przewrót.
Gdy akord nie należy do tonacji
Najczęstszy intruz to akord durowy tam, gdzie tonacja spodziewa się molowego, zwykle w drodze dokądś. W C-dur D-dur zamiast d-moll zazwyczaj prowadzi do G: to dominanta dominanty, dominanta poboczna, zapisywana V/V. Jeśli nieoczekiwany akord durowy mocno rozwiązuje się na następny akord, czytaj go jako dominantę tego akordu.
Pracuj część po części, potem ćwicz kroki osobno
Piosenki się powtarzają. Rozpracuj jedną zwrotkę i jeden refren, zapisz je nie tylko nazwami akordów, ale też cyframi rzymskimi, i resztę sprawdzaj z nimi. Zapisana cyframi progresja jest taka sama w każdej tonacji i rozpoznasz ją w następnej piosence.
Każdy krok łatwiej ćwiczyć osobno. Lekcja o polu harmonicznym buduje siedem akordów tonacji; lekcja o progresjach gra powyższe schematy i prosi o brakujący akord; ćwiczenie z rodzaju akordu ze słuchu utrwala dur kontra moll, aż krok 3 stanie się szybki; lekcja o przewrotach uczy osobno pytać jaki to akord? i co jest w basie?. Potem wróć do piosenki.